Mensche hant all emmer jewoare on jemeäte, on e Jerät doafür woar all bald erfonge. Et einfachste is di balkewoach. Zwei Schale oder Platte, woa op een Sii deä Jeweetssteen ligt on op dii angerte Sii dii War. Sue kann man jenau utwiije, wat man jelle will, ävver di Woach mot jenau „in de Woach”, also janz waagerecht stonn. Di Jeschäfte vröher hodde en Woach, wo man op een Plaat dat Zeuch leit on an en Skala dat Jeweet afleäse konnt. Hützedachs jeet alles elektronisch. Man kann net mir met leetere Jeweete trikse on pfusche. Alles wird bis op di […]
Di Industrie-Baan
Als wer noch Kenger woare, jinge von deä Jüterbaanhoff bes henger deä Hammerschanz Rangierjleise. Doa woar Daach on Neit Spektakel on Krach, ävver doadraan woare wer jewennt. Woa hüüt die Hüüser von der Alsbach stonnt, woare Schiene on Jeleise, doa fuhr och di Nuußer Klemp af över Donk on Neuwerk. Hüüt jeht die Streck över Jlabbach. Doa woar ene Anschloß, deä jing dur deä Düpp noa Elkan pn Kaisers‘ Zolllager, no ligge dii Schiene bloß noch aan dpe “ Recycling G.m.b.H.“ aan deä Schrottplaaz. Een angere Streck leep dur dii Schanz on deä klene Tunnel aan deä Beäkstroat dur et […]
Deä Schoersteen
Seit de Mensche Füür kenne, hant se et üeverall injesotte: För et Koake, sich te wärme on later, för Kueper on Iiser ut et Erz te hoale. Ävver woa Füür is, jöff et och Qualm. Be e Lagerfüür av be et jrille träck deä Qualm noa boave af. Doch en en Jrott av en en Höel, woa di Urmensche levete, moß deä Qualm aftrekke könne; entweder an deä Injang av dur e Loak in de Dekk. Später, als man Hüüser av Hötte uut Holt on Steen baue ding, word och deä Kamin erfonge. Et Huus kreech ene Kamin, deä Schmed […]
Deä Föschreier
He am Niederrhein an Seen on Sumpfjebiete jöff et wör ennije Arten van Reier on och van verwandte Vüejel. Dat woar vör ennijer Tiijt net sue, doa moß man schon jenau hinkieke öm ene Silber-, Jrau- av Schwarzreier on ennije angere miir te fenge. Deä NABU sett sich doavür en, dat di Vüejel he wör onjestürde Brutjebiite kriije. Ose Föschreier is deä Jraureier, on deä is an deä De-Witt-See on an de Nette wör oft te fenge. Di Reier jont alleen op Futtersuche, leäve ävver en Koloniie, woa se di Jonge optrekke on et Naits erömhokke. Janz selde süüt man […]
Dat Müske
Müs fongk ich als Kenk emmer eklig. All di Sare on Märches met Müs, di ich jrad leäse kues, hade et mich aanjedon, sue di Jeschichte van Hatto von Mainz, deä unbarmherzije Bischoff, deä von Müs opjefreäte woard on dat Beldche von Gertrud von Nivelles, an deren Stab di Müs erop Iepe. Avver wenn mich dann Mama en deä Keller schekte, öm e Körfke Eäpel erop to hoale oder e paar Briketts, han ich emmer laut jesonge, öm di Müs te verdriive. Di Eäpel av di Muure let ich lieje, di woare mich te fies vör entepacke. Als ens wör […]
Dea dredde Plöck
Dat Wort Plöck kömmt eijentlich ut de Landwirtschaft on sett jet uut övver deä Buer on de Ernte. Dat erschte Jras, dat jemett wört, is et Bäste on brengt deä jrötzte Ertrag on et meeste jesonge Voer. Wenn later dat Jras noajewaaße es, also deä tweide Plöck, löt sich dat Heu och noch joot verwaare on verbruuke. Latere Ernte send et mees net mir sue riiklich. Em överdrarenen Sinn mint „deä dredde Plöck” ene jet äldere Mensch, wenn heä wör „Frühlingjefühle” krett on noch ens freie jeet. Suejet passiiret minne Opa met veeronsevenzich. Oma woar twie Joar duet on heä […]
Dii Jummibocks (II)
Seit man Jummi kennt, wört heä vör völl Zwecke enjesätt. Scheffslüü on Angler köeme one Jummibockse on jummierte Jacke net uut. Be schleit Weär jöv et Reäjencaps on Reäjenjacke, vör Wanderer on Soldate joav et Jamasche on kleen Kenger packde man en Jummibockse als „Auslaufschutz“. Fröher wöar dat alles richtije decke Jummi. Hützedaachs hat man „Neopren“ oder wasserdichte Folie. Die Folie oder och „Pampers“ joav et be min erschte Kenger net; on Jummibockse, luft- on waterdicht, woare nix vör e zart Kengervöttche. So hot ich emmer en janze Reih Sanitasdööker op de Ling hänge. Doa hant dii Vraues et hüüt […]
Dat Uerefimpe
Jedereene wet wal, wat Uerefimpe es, on dat kann e janz fiis Denge sien. Plötzlich fimpt et en e Uer, on dat hürt och jenau so plötzlich op. Die alde Lüü hodde och ene Erklärung doavür. „Die Nobbere lästere över dich, die hüüre och bald op.“ Eijentlich es et so net so schlimm, doch wenn dat Fimpe krankhaft wörd on överhapt net ophürt, sät man doa „Tinnitus“ vür on mot medizinisch behandelt werde. Von Fimpe on Nachbehandlung kann ich och e Liedche senge. E paar von min Kenger noame mich möt op en Rheintour möt de „Riverlady“, ene naajebaute Mississippidampfer, […]
Deä Vüerbeäner
Be en Andacht oder en Mess bruukt man ene Vüerbeäner, doamöt et alles ordentlich on feierlich wörd on net all duereen beäne. En os Schueltiit woer et os en IIer, mittwochs on samsdaachs be de Schuelmess vüer te beäne. Deä Suemer üever woar dat keen jruete Saak, wenn morjes en St. Josef öm sääß Uur de Mess aanving. Frl. Brungs woar doahenger, dat all doahin jinge on als Luen joaf et och all ens en beätere Note be ör. Ävver em Wengkter woar dat en Tortur, em Düstere von et Hamm noa de Kerk te loope. So koam et, dat […]
Dea Tömmerer
Weil min Schwejermoder möt ere Suen en e Huus von de Ax wohnet, sollde mine spätere Mann och op de Ax en Stell kriije. Äver heä woll onbedingt jet möt Hoot liiere on sue föng heä bee „S. Lentz und Söhne“ möt 14 Joar als Schrainerliirjong aan. Uut dat „Aktienspinnerei“-Huus mooße se uuttrecke, als sine Vadder för duet erklärt wurd. Als Jesäll koam heä en de Modellschrainerei on bliev doa bös de Firma opjelöst worde ös. Weil em Hubbel on Hammer joot en de Hangk loare, hät heä, als wör en os Reihehuus trecke kuese, möt wenich „Eigenkapital“, äver möt […]