So lang ich denke kann, hot ich emmer kleen Kenger öm mich eröm: Te Huus woare wörr sieve, denn twee woare noch jeboare, als mine Vatter noa deä Kreech ut deä Jefangenschaft noa Huus koam. Ich woar ut en ärch kengerrieke Jeäjend, on off woare alle jruete Söstere möt örre kleen Jeschwister op deä Stroat. Et wurd völl jemullt, on alles holp net, wörr leete vör arm Uesel emmer dii „kleene“ vör deä hongert mötduen. Janz ärch stolz woare wörr, wenn en Familich so riek woar, dat se ene Kengerwarel hot, on ene von os jruete dat Keng doa buute […]
Hervsbläer
No es deä Suemer vorbe, on üverall schmiete deä Bööm on Strüük err Loof av. Dii Velder send afjerümt, on dii Stopple manchmol all ongerjeplücht worde. Ävver bevür et richtich Wenkter wörd, hant wörr noch e paar schüene, joldene Oktoberdaach.Dann löiten dii Bläer, dii noch fess op deä Bööm sette, öm deä Wett en rue, gäele, orang on brune Klüere. Dat kömp doher, dat dii Bööm langsam dii Saftproduktiun enstelle, on dat Chlorophyl, deä jröne Färvstoff, dii Bläer net mier versorjd, en dann komme dii rue Färvtüen dur. Et schüenste Ruet hät russische Wiin an deä Muure. Dii Bleär von […]
De Klompe
Holz schnie – alde Wiehe,Klompe maake – dat se kraake.Modder, ich han keen Schon.Treck dich dii Sonndachsklompe an,dii send henge on vüre to. So song man fröher all ens kleen Kenger en deä Schloap, als hee an deä Niederrhein en och en Holland noch allenengs Klompe jedraare wuerte. Klompe droch deä Buur op et Veld, on de kenger en deä Schuel, dii Maad en deä Stall, en deä Werker noa de Fabrik. Sojar deä Sötelsche Weäver op deä Weberbrunnen hät Klompe an de Fööt. En dii Klompe jehüerde selvsjestrickte Schopswollsocke, dann blieve dii Fööt wärm. Os Modder meek os ut […]
Et Hellijehüske
He en et Rheinland stond üverall an et Eng von et Dörp oder von deä Sektiune Krüzzer on Hellijehüskes. Dii Krüzzer stont doa, wo deä Weäch sich delt an et widder jeht noa et nächste Dörp. Dii send meestens Erinnerunge an en Mission, an e gruet Onjlöck, an deä Pest oder e Onweär on, net to verjeäte, als Kriegerdenkmale. Männije Buer hat op si Jrongkstöck e Privat-Hellijehüske gesatt als Dank för en Errettung ut gruete Nuet oder, weil heä endlich ene Suen gekreje hot. En deä Hellijehüskes es meest en Moddergoddesfigur oder e Mosaik of e Beld met deä Namenspatruen. […]
Di Leävensmedelkaart
En deä Kreechstiet on och dii Joare donoa woar alles rationiert. Et joav vör alles Marke on Bezugsschiene. Dii Leävensmedelkaarte rejelte jenau, wat man jelle koas, wievüel Bruet, Melk, Vleesch, Botter of angere Denge eenem tostung, wenn deä Lade, wo man dii Karte engetraare hat, dat Zeug mar doa haad. Wörr leete en mierere Jeschäfte deä Stempel op dii Kaart sette. Dann weässelde wör os av, om en deä Schlang te stoan. Os jruete Familich hot no ens vüel Kaarte. Wörr hodde Kleinkinder-, Kinder-, Heranwachsende- on Erwachsenenkaarte. All wurde ongerschedlich bedeit, je noar Alder. Kleen Kenger on Jugendliche hodde op […]
Deä Nordkanal
Deä Nordkanal es anjefange worde, als Napoleon so om 1800 janz Europa erobere woll. Heä hot jo och en et Rheinland te saare, un so koam et, dat alle Örtches on Jemeinde erangetrocke wurde, dat Projekt „Canal du Nord“, möt Land, Mensche on Material te ongerstütze. Ennije Dörfkes hodde keen Lüüt, dii dii Arbet do koaße, un doröm, weil Napoleon töscheduur afjesatt wurd, es deä Kanal, deä van Nüüß bis Amsterdam goan solled, nie verdig jeworde. Deä Nordkanal soll an de 100 km lang werde, un Platz vör ene Frachtkahn han. Un weil deä Waterwech och Jefälle haad, wore Schleusen […]
Hellijehüske (II)
He an deä Niederrhein süüt man oft an Stroatekreuzunge, oder wenn man en e Dörp oder en Siedlung erenkömp, e Krüzz oder e Hellijehüske. Dii stont dann doa als Mahnmal oder effes als Erinnerung an e Ereichnis an ene Dach, woa deä Stifter osse Herrjot sine Dank utspreäke well. So steht an deä Eck, wo dii Stroat „Im Wolfhahn“ in dii Donk üverjeht, och so e Denkmal an e Jubiläum von deä Hammer Pastuur Grünig. Heä woar fiffzich Joahr noa sin Pristerweihe emmer en’t Hamm jewes, seit hea als Flüchtling oder Heimatvertriebener hee jelandet woar. Dat Hellijehüske es ut decke […]
Deä Breefträjer
Fröher moos ene Breefträjer oft morjes on meddags de Post utdrare. Dii Breeve on Postkarte moos heä sich morjes fröh op deä Post selvs sortiere. Op dat hüt noch so es, weet ich net, ävver ich neäm et aan, dat vör all dii Aushilfskräfte, dii doch döcks dii Stroate net kenne, wo dii hinmödde, och hüt noch jemäk wörd. Als wer jrad noa deä Eekestroat jetrocke wore, jing os Breefträjer emmer von een Stroatesie op dii angere. Dii Post koam emmer öm dii jliike Tiit, un heä woar fröh möt sin Arbeet duer. Dann troafe sich einije Breefträjer en de […]
1945 – Et erschte halve Joahr
Von Jeschichte on Politik ut dat Joahr 1945 kann ich üch net vüel vertälle, weil ich als Schuelblag on jruete Söster von fief Jeschwister doa gar ken Tied för hodd. Tösche Entwarnung on nächste Fliejeralarm, stellde ich mich afweasselnd möt Mama an dii Jeschäfte aan, woa et jet op dii Leävensmedelkaarte joaf. Dii Schuel feel ut, et woar ärg kalt en desse Wenkter, on wörr suemerte en et Brook Tellinge on klene Stämmkes als Brennholt. An deä 24. Februar schooten os Jabos deä Kamin von et Daak, als wörr en deä Luftschutzkeller soate. Wörr hant jement, dat Huus fällt os […]